Сэтинньи — Баай Байанай ыйа: Айыла иччитигэр сгрй уонна булт сиэрэ-туома
Сэтинньи ыйынан Саха сиринээи булт уонна балыктааын (муха) сааланар. Бу кэмэ булчуттар уонна балыксыттар тыа уонна уу иччитигэр сгрйэн, бгэ сааттан кэлбит сиэри-туому тутуан, айылаа тахсаллар.
Саха киитэ оо эрдэиттэн сиэри-туому тутуар, Баай барыылаах Байанайга сгрйэр. Тыа иччитин кытта ааастык кэпсэппэттэр, маанылаан, крдн уонна уруйдаан-айхаллаан эрэ ааттыыллар. Булт сиэрэ-туома хас биирдии булчут тутууохтаах ытык быраабылаларыттан турар:
Айыла иччитигэр сыыан:
• Бултка кирдээх кии сылдьыбат. лбттээххэ сылдьыбыт дьон 40 хонук аастаына эрэ ыраастанан баран тахсаллар. Кирдээх кии сырыттаына Байанай ргэнэн булду биэрбэт буолар.
• Тыаа тахсаат, илин диэки крн туран сир-дойду уонна тайа иччитигэр арыылаах алаадьынан, кымыынан, чэйинэн кндлллэр.
Муха сиэрэ-туома:
Сэтинньи ый саатыгар мухалааын кэмэ сааланар. Бу саха киитэ былыр-былыргаттан кэтээр, уун кыына кмс хатырыктааы хааанар кэмэ буолар. Дьон кырдьаастыын, оолуун-уруулуун мухаа кытталлар, бэйэтэ туспа кэтэиилээх рэр-ктр, сэргэхсийэр кэмэ буолар.
Муха сиэрэ-туома Эбэ Хотуа уонна Баай Байанайга сгрйгэ олоурар:
• Тыл бобуута: Балыгы хаан да «балык» диэбэттэр («Кх сиэр», «Тлээх», «Хайаас»), муханы — «Илим», «Кынат» дииллэр.
• Тэрили таарыйбат буолуу: Муханы, тмэи, быаны дьахтар аймах рднэн сылдьыа, кт суохтаах.
• «Уйгу» туома: Муха манайгы уулааыныттан тахсыбыт мааны балыгы бэйэлэрэ сиэбэттэр, Эбээ махтанан муус рдгэр тэрэллэр.
• «Кут ллэрии»: Булт барыта тээ ллэстэр. Ооо, кырдьааска бастакынан ллллэр. Киэ санаалаах балыксыты Эбэ Хоту сблр уонна кэлэр сылга сс элбэи биэрэр.
#МинэкологииЯкутии