Урбаан нолуога, эминэн хааччыйыы, хамнаы рдэтии: Ил Тмэн Бэрэссэдээтэлэ Алексей Еремеев пленарнай мунньах тмктэринэн
Алтынньы 21-22 кннэригэр Ил Тмэн VII ыырыытын ХХ (уочараттаах) пленарнай мунньаар уопсайа 54 боппуруос крлннэ.
Саха рспблкэтин 39 сокуонун барылыттан 20-тэ — бтэиктээх ааыыга, 19-а — бастакы ааыыга ылылынна.
Ил Тмэн 15 уурааыттан, 4-э каадыр, 2-тэ Ил Тмэн лэтин, 1-э бас билии уонна приватизация боппуруоугар ананна. Сокуон барылларыгар бэлиэтээини уонна этиини киллэрии болдьоун уатар чааыгар сокуон барылларын бастакы ааыыга ылыныы туунан Ил Тмэн 2 уурааа ылылынна.
Маны кытта 6 федеральнай суолталаах боппуруос крлннэ. Дьокуттааттар 4 федеральнай сокуон барылын йтлэр. Судаарыстыбаннай былаас федеральнай уорганнарыгар Россия Федерациятын субъектарын сокуону тааарар уорганнара киллэрбит 2 клээинигэр сблэстилэр.
Буолан ааспыт пленарнай мунньах тыын боппуруостарын туунан Ил Тмэн Бэрэссэдээтэлэ Алексей Еремееви кытары кэпсэтиибитин сэргээ.
– Киэ ыырыылаах мунньахха бэбиэскэнэн 50 боппуруоу крдгт. Итинтэн саамай дьллэиилээх уонна мккрдээх тгэнинэн рспблкэ кэлэр 3 сылга бддьтн бастакы ааыыга ылыныы буолла. р буоларын курдук, б-харчыны быаарсарга барыта тыааыннаахтык барар. Норуот итээллээхтэрэ бэйэлэрин хайысхаларынан туруорсаллара элбэх. 3 сыл устатыгар лэлиэхтээх бддьт кээмэйэ, дохуота, ороскуота хайдаый? Ордук туохха боломтону туаайдыгыт?
– Биллэрин курдук, бииги бастаан бддьт бастакы ааыытын ылынабыт. Онтон бддьт дьллэиитэ дьэ сааланна. Бииги сэтинньи 25-26 чыыылаларыгар XXI уочараттаах мунньахпытын былааннанан олоробут. Онно бддьпптн иккис ааыытыгар дьэ толору бигэргэтиэхтээхпит. Билигин бастакы ааыыга срн параметрдарбытыгар дохуот быыытынан 350 млрд солкуобайы ылынныбыт. Ороскуоппут онтон арыычча элбэх. Дэписсииппит кыра соус. Хамнаска, социальнай тлбргэ, коммунальнай комплекска субсидия быыытынан, судаарыстыбаннай уонна муниципальнай тэрилтэлэргэ кннээи ороскуоттарыгар т п-харчы крллхтээин бтннтн ыйдыбыт. Биллэн турар, иккис ааыыга дохуоппут элбиэхтээх. Ол федеральнай дотацияттан тутулуктаах. Тыа хааайыстыбата, хамнас сорох ыстатыйалара, хотугу улуустарга субсидиялаах авиарейсалар, улуустар дотациялара, тулаайах оолору дьиэнэн-уотунан хааччыйыы, элбэх оолоох дьиэ кэргэннэргэ км – ити ыстатыйаларга бтннтгэр туруорсаммыт дьокутааттар бн-харчытын эбэн биэриэхпит. Онон, дьонум-сэргэм, улаханнык долгуйбаккытыгар ыырабын. Социальнай ситимнэринэн дьоо-сэргээ тириэрдэллэр: «бачча аыйах харчыны крбттэр», «онно ньуул турбут». Сылтан сыл аайы итинник буолар. пптн-харчыбытын, дохуоппутун толору кээмэйинэн ааынан-суоттанан бараммыт, эбитэлээн биэриэхпит. Бддьт боппуруоугар уурааы ылынарбытыгар дьокутааттар хаааытааар да элбэхтик санааларын этиннилэр, туруорустулар. Мантан инньэ кстээх лэ сааланар. Ити лэбитин сэтинньи 25 кнгэр тмктхпт диэн улахан эрэллээхпин.
– Субу кэ сытыытык турар кыалалартан биирдэстэрэ – дьиэ-уот коммунальнай хааайыстыбатыгар п-харчы кырыымчыга. Итиннэ тугу этиэххит этэй?
– Дьоо-сэргээ йдтн этиэхпитин наада, бииги коммунальнай ороскуоттарбытын дьинээх тарыыбынан тлбппт. Хотугу сиргэ олорорбут быыытынан, кыыммыт уун, тымныы буолан, чэпчэтиилээх тарыыбынан тл олоробут. Ол араастаыыта рдгэ бэрт. Дьинээх тарыыбынан тлтхх, ханнык да хамнаспыт тиийбэт буолар. Судаарыстыба итиннэ чэпчэтиилээх тарыып биэрэр. Бу ороскуоту бииги субсидиялаан биэрэбит. 2027 сыллааы ороскуоппут бастакы ааыытыгар крллхтээх б-харчыны 100% (56 млрд солкуобайы) бигэргэттибит. Итинтэн хамсатыахпыт суоа. Тоо диэтэргин, коммунальнай комплекс элбэх иэстээх-кстээх. Онон сыыйа-баайа коммунальнай комплекс кириисистэн таыстын, тэрилтэлэрбит п уонна экэниэмикэ ттнэн балаыанньалара тубустун диэммит эиилги бддьпптгэр 56 миллиарды толору крн олоробут.
Сиилии Ил Тмэн саайтыгар ааы
Ил Тмэн пресс-сулууспата